We leven in een hectische wereld vol met prikkels. Op het moment dat we goed in balans zijn, kunnen we deze prikkels eenvoudig verwerken en voelen we ons prima. Op andere momenten vinden we het een stuk moeilijker om deze prikkels te verwerken en raken we overprikkeld. We zijn dan gestresst. Indien deze stress steeds langer aanblijft, wordt het voor ons steeds moeilijker om hier mee om te gaan en voelt de stress vaak ook heftiger aan. Onze veerkracht neemt dan af. Op een gegeven moment is de koek op en raken we zo overstressed dat we eigenlijk te maken hebben met een burn-out. De vraag is dan, hoe kunnen we anders met stress omgaan zodat we goed in balans blijven. Hoe krijg ik minder stress?

Mate van stress

Bij stress gaat het om het volgende. Stel je voor dat je een glas water omhoog moet houden. Dit is in principe niet zo zwaar, maar het wordt wel zwaar als je het lang vast moet houden. Zo gaat het bij stress ook. Hoe langer we er mee kampen, hoe zwaarder het wordt. En vaak hebben we het niet eens meer echt door dat we gestresst zijn totdat het te laat is. De signalen van onrustig voelen, slechter slapen, hoofdpijn etc. vinden we inmiddels vrij normaal.

Veel dingen die ons stress bezorgen, kunnen we niet (meteen) veranderen, dus wordt het belangrijk om onze relatie met stress te veranderen. Als eerste moeten we bewust worden van het feit dat we stress hebben. Ten tweede zijn er manieren om ons brein veerkrachtiger met stress om te laten gaan.

Lichaam, tijd en omgeving

Op het moment dat je gestresst bent, komt je lijf eigenlijk in een overlevingsstand. Het richt zijn energie niet meer op herstel, maar op vechten en vluchten. Ons (onbewuste) brein richt zich op drie dingen: ons lichaam, onze omgeving en tijd. Stel je voor dat een tijger je kamer in komt, is het goed dat je bewust bent van je lichaam (heb ik genoeg energie om te vechten of vluchten?), de omgeving (waar moet ik naar toe om veilig te zijn?) en tijd (hoeveel tijd heb ik om daar te komen?). Dit is een overlevering van vroeger die ons in staat stelt gevaar het hoofd te bieden.

Tegenwoordig hebben we weinig last van tijgers, maar meer van deadlines, geldzorgen, lichamelijke klachten, herinneringen of angst voor de toekomst. De delen van je brein die lichaam, tijd en de omgeving in de gaten houden, zijn nog steeds volop aan het werk. Maar dit geeft uiteindelijk wel een aangrijpingspunt om je brein minder stress te ervaren.

Hoe krijg ik minder stress? – hack jouw brein

Als we weten dat op stressvolle momenten we onze aandacht op lichaam, tijd en omgeving richten, zouden we dit (met enige volharding) ook kunnen trainen om onze aandacht makkelijker te richten buiten ons lichaam, buiten tijd en buiten onze omgeving. Op momenten dat je het super naar je zin hebt, ben je bijvoorbeeld ook niet bewust dat je honger hebt, de tijd vliegt en je hebt niet door wat er om je heen gebeurt. Dit noemt men ook wel een open focus. Het brein gaat tijdens dit proces van chaotische hersengolfpatronen naar uitgebalanceerde hersengolfpatronen. 

Dit is ook de reden dat staren naar een mooi uitzicht of naar de sterrenhemel zo rustgevend werkt. De aandacht wordt van het lichaam naar ver buiten het lichaam verlegd. Dit kunnen we praktisch gebruiken als visualisatie oefening om onze stressvolle hersenactiviteit te balanceren.

Hoe krijg ik minder stress? – praktische oefening

Een eenvoudige en effectieve manier om dit te doen is de volgende: Ga met je ogen dicht zitten en richt je aandacht op de ruimte om je lichaam heen, bijvoorbeeld een meter voor, achter, links en rechts van je. Alsof je in een soort bol zit. Als het lukt om hier met je aandacht te blijven, vergroot je deze ruimte om je heen. Wordt je bijvoorbeeld bewust van de muren van de kamer waarin je zit. Als dit eenvoudig gaat, maak je de ruimte zo groot als je maar kan. Oneindig ver voor, achter, links en rechts

Tot slot

Door dit te doen, houd je jouw brein een beetje voor de gek. De delen van je brein die lichaam, tijd en ruimte registreren, gaan langzamer werken. Hierdoor wordt je stress-systeem uitgeschakeld. Door dit vaker te oefenen, wordt het voor je brein eenvoudiger om uit je stress-stand te stappen. Zo ervaar je snel minder stress. 

In het begin kan dit lastig zijn, maar dit is iets wat je relatief snel kunt trainen. Hoe krijg ik minder stress is een vraag die op deze wijze goed beantwoord kunt worden.